Bilimsel Bir Gözden “Pişmanlık” Nedir?

Bilimsel Bir Gözden “Pişmanlık” Nedir? İnsan hayatında alınan kararların ardından ortaya çıkan duygular arasında pişmanlık, en güçlü ve dönüştürücü olanlardan biri olarak öne çıkıyor.

Bilimsel Bir Gözden “Pişmanlık” Nedir?

Günlük yaşamdan mesleki tercihlere, ilişkilerden toplumsal kararlara kadar pek çok alanda hissedilen bu duygu, yalnızca geçmişe dönük bir üzüntü değil; aynı zamanda bireyin gelecekteki kararlarını da şekillendiren önemli bir psikolojik süreç olarak değerlendiriliyor.

Pişmanlık nedir?

Pişmanlık, bireyin verdiği bir kararın sonucunu, seçmediği başka bir alternatifle karşılaştırması sonucunda ortaya çıkan olumsuz duygusal durum olarak tanımlanıyor. “Keşke” ile başlayan düşünceler, pişmanlığın zihinsel temelini oluşturuyor. Bu duygu, kişinin mevcut sonucu yeterli veya tatmin edici bulmamasıyla birlikte, başka bir seçim yapılmış olsaydı daha iyi bir sonuca ulaşılabileceği inancıyla güçleniyor.

Psikoloji ve karar verme literatüründe pişmanlık, yalnızca duygusal bir tepki değil; aynı zamanda öğrenme ve davranış düzenleme işlevi olan bir mekanizma olarak ele alınıyor. Birey, yaşadığı pişmanlık sayesinde gelecekte benzer durumlarda daha temkinli, daha bilinçli kararlar alma eğilimi gösterebiliyor.

Karar verme sürecinde pişmanlığın yeri

Pişmanlık, çoğu zaman karar verildikten sonra ortaya çıksa da, etkisi karar öncesi sürece kadar uzanıyor. İnsanlar belirsizlik içeren durumlarda, yalnızca olası kazanç ve kayıpları değil, gelecekte hissedebilecekleri pişmanlığı da hesaba katıyor. Bu nedenle bazı bireyler risk almaktan kaçınırken, bazıları da “en az pişman olacağım seçeneği” tercih etmeye yöneliyor.

Bu yaklaşım, klasik rasyonel karar verme modellerinden ayrılıyor. Çünkü burada matematiksel fayda hesaplarının yanı sıra duygusal beklentiler de belirleyici oluyor.

Pişmanlık Teorisi ne söylüyor?

Dr. Filiz Arzu Yalın’ın “Sosyal Bilgilerde Karar Verme Becerisi” adlı tezinde yer verilen Pişmanlık Teorisi, karar verme sürecini anlamada önemli bir çerçeve sunuyor. Bu teori, bireysel farklılık yaklaşımlarının bir karışımı olarak tanımlanıyor ve duygusal ile motivasyonel unsurları beklenen fayda yaklaşımının içine dahil ediyor.

Teoriye göre insanlar, bir alternatifin genel değerine ulaşmak için yalnızca olasılıkları ve sonuçları birleştirmiyor. Kararın sonucu ortaya çıktıktan sonra, seçilen alternatifin sonucu, seçilmeyen diğer alternatifin “olmuş olabilecek” sonucu ile karşılaştırılıyor. İşte bu karşılaştırma süreci, pişmanlığın temelini oluşturuyor.

Pişmanlık Teorisi iki aşamaya dayanıyor. İlk aşamada insanlar sevinç ve pişmanlık gibi duyguları deneyimliyor. İkinci aşamada ise belirsiz karar durumlarında, bu duygular karar verme sürecinin bir parçası haline geliyor. Larrick ve Plous’un çalışmalarına atıfla açıklanan bu yaklaşım, pişmanlığın yalnızca karar sonrası değil, karar öncesi beklentilerde de etkili olduğunu ortaya koyuyor.

Pişmanlık her zaman olumsuz mu?

Uzmanlara göre pişmanlık her zaman yıkıcı bir duygu değil. Doğru şekilde işlendiğinde bireyin kendini tanımasına, değerlerini netleştirmesine ve gelecekte daha sağlıklı kararlar almasına katkı sağlayabiliyor. Ancak sürekli geçmişe takılı kalmak ve pişmanlığı bir suçluluk duygusuna dönüştürmek, bireyin ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor.

Bu nedenle pişmanlık, bastırılması gereken bir duygu olmaktan ziyade, anlaşılması ve yönetilmesi gereken bir içsel sinyal olarak değerlendiriliyor.

pişmanlık, psikoloji, karar verme, pişmanlık teorisi, duygular, bireysel davranışlar, Filiz Arzu Yalın, Dr. Filiz Arzu Yalın

The post Bilimsel Bir Gözden “Pişmanlık” Nedir? appeared first on Büyük Sivas Haber | Sivas Haberleri | Haberler | Güncel Yerel Haberler.